یکی از سؤالهای بسیار رایج بیماران پیش از جراحی بینی این است که آیا لازم است قبل از عمل، صورت یا ناحیه اطراف بینی را شیو یا اصلاح کنند؟ بسیاری از افراد تصور میکنند پوست صاف و بدون مو، شرایط بهتری برای جراحی ایجاد میکند و حتی بهصورت خودسرانه اقدام به اصلاح صورت قبل از عمل بینی میکنند. در حالی که از نگاه علمی و پزشکی، این کار نهتنها ضروری نیست، بلکه در بسیاری از موارد میتواند خطرناک باشد و احتمال عوارض بعد از عمل را افزایش دهد.
در جراحی بینی، آنچه برای جراح اهمیت دارد تمیزی پوست، سلامت سد دفاعی پوست و حداقل بودن ریسک عفونت است، نه لزوماً بدون مو بودن سطح پوست. برخلاف تصور عمومی، شیو کردن با تیغ یا ژیلت دقیقاً همین سد دفاعی پوست را تضعیف میکند و زمینه را برای مشکلات بعدی فراهم میسازد.
چرا شیو کردن قبل از عمل بینی توصیه نمیشود؟
زمانی که پوست با تیغ اصلاح میشود، حتی اگر هیچ زخم یا بریدگی واضحی دیده نشود، در سطح میکروسکوپی آسیبهایی بسیار ریز در لایه خارجی پوست ایجاد میشود. این آسیبهای نامرئی که به آن پوستسابی یا دِرم ابرِیژن (به انگلیسی: Dermabrasion) یا خراشهای میکروسکوپی گفته میشود، باعث میشوند باکتریهایی که بهطور طبیعی روی پوست زندگی میکنند، فرصت ورود به لایههای عمقیتر پوست را پیدا کنند.
در شرایط عادی، این موضوع ممکن است مشکلی ایجاد نکند، اما زمانی که قرار است جراحی انجام شود و پوست برش داده شود، همین خراشهای کوچک میتوانند به محل مناسبی برای رشد باکتریها تبدیل شوند. نتیجه این اتفاق میتواند افزایش احتمال عفونت محل جراحی، تأخیر در ترمیم زخم، افزایش التهاب و حتی بدشکلی جای زخم باشد.
مطالعات متعددی در حوزه جراحیهای زیبایی و غیرزیبایی نشان دادهاند که میزان عفونت محل جراحی در بیمارانی که درست قبل از عمل با تیغ شیو کردهاند، بهطور قابلتوجهی بیشتر از بیمارانی بوده که پوست آنها دستنخورده باقی مانده است. به همین دلیل، امروزه در دستورالعملهای معتبر پزشکی، شیو کردن توسط خود بیمار پیش از جراحی بهطور کلی توصیه نمیشود.
اگر وجود مو مزاحم جراحی باشد، چه کاری انجام میشود؟
در برخی موارد خاص، ممکن است وجود مو در ناحیه جراحی از نظر تکنیکی برای جراح مزاحمت ایجاد کند. در چنین شرایطی، این کار هرگز به بیمار واگذار نمیشود. اصلاح مو فقط در صورت لزوم و آن هم در محیط کاملاً استریل اتاق عمل انجام میشود.
در این موارد، جراح یا تیم درمانی از ماشینهای اصلاح برقی (Electric Clippers) استفاده میکنند، نه تیغ. این دستگاهها مو را کوتاه میکنند بدون اینکه با سطح پوست تماس تیز داشته باشند و به همین دلیل، خطر ایجاد خراشهای میکروسکوپی و عفونت را به حداقل میرسانند. این روش همان چیزی است که مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC) و انجمنهای معتبر جراحی در سراسر دنیا توصیه میکنند.
اگر بیمار عادت به اصلاح صورت دارد، چه زمانی مجاز است؟
بسیاری از بیماران، بهویژه آقایان، اصلاح صورت را بخشی از روتین روزانه خود میدانند. اگر فردی اصرار داشته باشد که قبل از عمل اصلاح انجام دهد، توصیه علمی این است که این کار حداقل ۴۸ ساعت قبل از جراحی انجام شود و ترجیحاً با ماشین اصلاح برقی، نه تیغ. این فاصله زمانی کمک میکند تا پوست فرصت ترمیم خراشهای احتمالی را داشته باشد و سد دفاعی آن تا حدی بازسازی شود.
با این حال، بهترین و ایمنترین گزینه این است که بیمار پیش از عمل بینی، بهطور کامل از اصلاح ناحیه صورت و بینی خودداری کند و این موضوع را به تیم جراحی بسپارد.
وضعیت اصلاح بعد از عمل بینی چگونه است؟
پس از جراحی بینی، پوست صورت و بینی وارد یک دوره حساس ترمیمی میشود. در این بازه، جریان خون پوست تغییر کرده، التهاب وجود دارد و بافتها در حال ترمیم هستند. اصلاح زودهنگام میتواند باعث تحریک پوست، باز شدن زخمها، افزایش قرمزی و حتی عفونت شود.
بهطور معمول توصیه میشود بیماران حداقل دو هفته پس از عمل بینی از هرگونه شیو کردن ناحیه اطراف بینی خودداری کنند. پس از این مدت، در صورت نیاز، اصلاح باید بسیار ملایم و ترجیحاً با ماشین اصلاح برقی انجام شود. استفاده از تیغ تا زمانی که پوست کاملاً آرام نشده و جراح اجازه نداده، توصیه نمیشود.
زمان دقیق بازگشت به اصلاح معمول، به نوع جراحی، سرعت ترمیم پوست و شرایط فردی بیمار بستگی دارد و بهترین مرجع تصمیمگیری در این مورد، جراح معالج است.
نقش بهداشت پوست بهجای شیو کردن چیست؟
آنچه واقعاً پیش از عمل بینی اهمیت دارد، نه شیو کردن، بلکه رعایت دقیق بهداشت پوست است. استحمام طبق دستور پزشک، استفاده از شویندههای توصیهشده، پرهیز از کرمها، لوازم آرایشی و محصولات پوستی در روز عمل، همگی نقش بسیار مهمتری در کاهش ریسک عفونت دارند.
پوست سالم و دستنخورده، بهترین شرایط را برای انجام یک جراحی ایمن و ترمیم مناسب بعد از آن فراهم میکند. به همین دلیل، در مشاورههای پیش از عمل بینی، معمولاً تأکید میشود که بیمار از هرگونه اقدام خودسرانه روی پوست صورت، از جمله شیو کردن، خودداری کند.
جمعبندی
برخلاف باور رایج، شیو کردن قبل از عمل بینی نهتنها ضروری نیست، بلکه میتواند خطر عفونت و عوارض بعد از جراحی را افزایش دهد. خراشهای میکروسکوپی ناشی از تیغ، محیط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد میکنند و سلامت پوست را به خطر میاندازند. به همین دلیل، استانداردهای مدرن پزشکی توصیه میکنند که اصلاح مو در صورت نیاز، فقط توسط تیم درمانی و با ابزارهای ایمن انجام شود.
بهترین اقدام برای بیماران این است که پیش از عمل بینی، پوست صورت خود را دستنخورده نگه دارند، دستورالعملهای جراح را بهدقت رعایت کنند و هرگونه سؤال یا تردید درباره اصلاح و مراقبت پوستی را مستقیماً با پزشک خود در میان بگذارند.
در کلینیک دکتر کتایون انصاری مشاورههای لازم قبل از عمل بینی به طور کامل به شما ارائه خواهد شد تا با آگاهی کامل اقدام به عمل جراحی زیبایی بینی کنید.
